ثبت شرکت دانش بنیان چگونه است؟

ثبت شرکت دانش‌ بنیان در ایران و بهره‌مندی از معافیت‌های مالیاتی و سایر حمایت‌ها، فرآیندی دو مرحله‌ای است: ابتدا باید یک شرکت عادی (مثلاً سهامی خاص یا با مسئولیت محدود) را ثبت کنید و سپس برای دریافت “تأییدیه دانش‌بنیان” اقدام نمایید.

در ادامه، مراحل، شرایط و مزایای شرکت‌های دانش‌ بنیان را به تفصیل شرح می‌دهیم:

الف. شرایط و ویژگی‌های شرکت دانش‌بنیان

قبل از هر اقدامی، باید مطمئن شوید که شرکت یا ایده‌تان پتانسیل دانش‌ بنیان شدن را دارد. شرکت‌های دانش‌ نیان در ایران بر اساس آیین‌نامه تشخیص صلاحیت شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. مهم‌ترین شاخصه‌ها و ویژگی‌ها عبارتند از:

1. محصول/خدمت دانش‌بنیان:
   • باید دارای فناوری بالا یا متوسط رو به بالا باشد.
   • بر اساس تحقیق و توسعه (R&D) داخلی طراحی و تولید شده باشد.
   • دارای ارزش افزوده بالا و نوآوری قابل توجه باشد.
   • نباید صرفاً واردکننده، مونتاژکننده یا توزیع‌کننده محصولات خارجی باشد.
   • قابلیت تجاری‌سازی و ورود به بازار را داشته باشد.
   • حداقل ۵۰٪ از درآمد شرکت (برای شرکت‌های تولیدی) باید از فروش محصولات یا خدمات دانش‌بنیان حاصل شود.
2. تیم و نیروی انسانی:
   • شرکت باید یک تیم تخصصی متشکل از افراد با تحصیلات دانشگاهی مرتبط (حداقل کارشناسی) در حوزه فناوری یا تحقیق و توسعه داشته باشد.
   • حداقل دو نفر نیروی انسانی متخصص و تمام‌وقت در حوزه فناوری یا تحقیق و توسعه باید در شرکت مشغول به کار باشند.
   • حداقل سه نفر از اعضایی که در شرکت فعالیت می‌کنند، باید سابقه مربوط به پرداخت حق بیمه از طریق شرکت به مدت ۶ ماه را دارا باشند.
3. فعالیت تحقیق و توسعه (R&D):
   • شرکت باید دارای فعالیت تحقیق و توسعه فعال و مستمر باشد.
   • عملکرد تحقیق و توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان در سال باید حداقل ۷ درصد فروش سالیانه شرکت باشد (این درصد برای شرکت‌های نوپا ممکن است متفاوت باشد).
4. ساختار و مدیریت:
   • شرکت باید به صورت قانونی ثبت شده باشد و دارای شماره ثبت و شناسه ملی معتبر باشد.
   • دارای ساختار مدیریتی و مالی منظم و شفاف باشد.
   • (برای شرکت‌های نوپا) ارائه برنامه رشد آینده و تایید آن توسط دبیرخانه الزامی است.

نکته مهم: شرکت دانش‌بنیان، یک “نوع” شرکت برای ثبت در اداره ثبت شرکت‌ها نیست؛ بلکه ابتدا باید یک شرکت تجاری عادی (مثل سهامی خاص یا با مسئولیت محدود) ثبت کنید و سپس برای “تاییدیه دانش‌بنیان بودن” آن شرکت از معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری اقدام نمایید.

ب. مراحل ثبت شرکت و اخذ تأییدیه دانش‌بنیان

فرآیند کلی شامل دو بخش اصلی است:

مرحله اول: ثبت یک شرکت عادی در اداره ثبت شرکت‌ها

1. انتخاب نوع شرکت: رایج‌ترین انواع شرکت برای دانش‌بنیان شدن، “سهامی خاص” و “با مسئولیت محدود” هستند. انتخاب نوع شرکت بستگی به تعداد شرکا، میزان سرمایه اولیه و اهداف شما دارد.
2. تعیین موضوع فعالیت: موضوع فعالیت شرکت باید به گونه‌ای انتخاب شود که شامل فعالیت‌های تحقیق و توسعه، تولید محصولات فناورانه، ارائه خدمات تخصصی در حوزه‌های نوین و … باشد. این موضوع باید با حوزه محصول/خدمت دانش‌بنیان شما همخوانی داشته باشد.
3. مدارک مورد نیاز برای ثبت شرکت عادی:
   • کپی شناسنامه و کارت ملی تمامی اعضای هیئت مدیره و سهامداران (و بازرسان در شرکت سهامی خاص).
   • گواهی عدم سوءپیشینه مدیران.
   • اساسنامه شرکت (که توسط شرکا تنظیم و امضا شده باشد).
   • اظهارنامه و تقاضانامه شرکت.
   • صورت‌جلسات مجمع عمومی مؤسسین و هیئت‌مدیره.
   • مجوزهای لازم از نهادهای مربوطه (در صورت نیاز به موضوع فعالیت خاص).
4. مراحل ثبت در اداره ثبت شرکت‌ها:
   • مراجعه به سامانه اداره ثبت شرکت‌ها و موسسات غیرتجاری (irsherkat.ssaa.ir).
   • تکمیل اطلاعات اولیه و نام‌های پیشنهادی.
   • ارسال مدارک به صورت پستی به اداره ثبت.
   • پرداخت هزینه‌های ثبت.
   • انتشار آگهی تأسیس در روزنامه رسمی کشور.
   • دریافت شماره ثبت و شناسه ملی.

مرحله دوم: درخواست و اخذ تأییدیه دانش‌بنیان از معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری

پس از اینکه شرکت شما به صورت قانونی ثبت شد و شماره ثبت و شناسه ملی دریافت کردید، می‌توانید برای دریافت تأییدیه دانش‌بنیان اقدام کنید:

1. ورود به سامانه ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان: به سامانه reg.daneshbonyan.ir مراجعه کنید.
2. ثبت‌نام و ایجاد حساب کاربری:
   • اطلاعات شرکت (شماره ثبت، شناسه ملی، وب‌سایت، ایمیل و…) را وارد کنید.
   • یک فرد رابط برای شرکت مشخص کنید.
3. تکمیل اطلاعات و مستندات در سامانه: این مرحله حیاتی است و باید با دقت بالا انجام شود. مدارک و اطلاعاتی که معمولاً درخواست می‌شود شامل:
   • رزومه و سابقه شرکت: شامل فعالیت‌های R&D، پروژه‌های انجام شده، و تاریخچه شرکت.
   • اساسنامه شرکت: کپی اساسنامه ثبت شده.
   • آخرین اظهارنامه مالیاتی ارسالی به سازمان امور مالیاتی کشور.
   • آخرین لیست بیمه شرکت و خلاصه وضعیت حقوق و دستمزد و مزایا: برای اثبات وجود نیروی انسانی متخصص و پرداخت بیمه.
   • مدارک علمی و فنی مربوط به محصولات/خدمات دانش‌بنیان:
     • شرح کامل محصول یا خدمت دانش‌بنیان (با جزئیات فنی).
     • تکنولوژی‌های به کار رفته در محصول/خدمت.
     • مستندات مربوط به فعالیت‌های تحقیق و توسعه (گزارش‌های تحقیق، مقالات، ثبت اختراعات، نمونه اولیه (Prototype) محصول).
     • مدارک مربوط به تجاری‌سازی محصول (قراردادهای فروش، فاکتورهای مالی، اسناد حسابداری – برای شرکت‌های تولیدی).
   • مدارک شناسایی و تحصیلی اعضای هیئت مدیره و موسسین: کپی شناسنامه، کارت ملی و مدارک تحصیلی.
4. ارسال درخواست بررسی و ارزیابی: پس از تکمیل تمامی اطلاعات و بارگذاری مدارک، درخواست خود را برای ارزیابی ارسال کنید.
5. بررسی علمی و فنی توسط کارگروه ارزیابی:
   • اطلاعات و مستندات ارسالی توسط کارگروه ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان (زیر نظر معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری) بررسی می‌شود.
   • در صورت لزوم، ممکن است بازدید کارشناسی از محل شرکت و فرآیندهای تولید یا توسعه محصول صورت گیرد.
6. دریافت گواهی تأییدیه دانش‌بنیان:
   • پس از بررسی و تایید، گواهی دانش‌بنیان برای شرکت صادر می‌شود.
   • این تأییدیه معمولاً برای یک دوره محدود (مثلاً یک سال) اعتبار دارد و برای تمدید آن باید مجدداً فرآیند ارزیابی صورت گیرد.

ج. معافیت‌های مالیاتی و سایر حمایت‌ها برای شرکت‌های دانش‌بنیان

شرکت‌های دانش‌بنیان در ایران از حمایت‌ها و تسهیلات ویژه‌ای برخوردار می‌شوند که مهم‌ترین آن‌ها معافیت‌های مالیاتی است:

1. معافیت مالیاتی:
   • معافیت از مالیات بر درآمد: مهمترین مزیت، معافیت از پرداخت مالیات بر درآمد (مالیات عملکرد موضوع ماده ۱۰۵ قانون مالیات‌های مستقیم) برای درآمدهای حاصل از فعالیت‌های دانش‌بنیان است.
   • مدت زمان معافیت: این معافیت می‌تواند برای مدت حداکثر ۱۵ تا ۲۰ سال (بسته به قوانین و آئین‌نامه‌های مصوب و نوع شرکت دانش‌بنیان) اعمال شود.
   • تفکیک درآمدها: فقط درآمدهای مربوط به فعالیت‌های دانش‌ بنیان (محصولات و خدمات مورد تایید معاونت علمی) مشمول معافیت می‌شوند. اگر شرکت دارای فعالیت‌های غیردانش‌بنیان نیز باشد، درآمدهای حاصل از آن فعالیت‌ها مشمول مالیات عادی خواهند بود.
   • معافیت سالانه: برای اخذ معافیت مالیاتی، محصولات این شرکت‌ها باید به صورت سالانه تأیید شوند.
   • عدم شمول بر سایر مالیات‌ها: این معافیت‌ها شامل مالیات بر ارزش افزوده (مگر اینکه کالا یا خدمت، ذاتاً معاف از ارزش افزوده باشد مانند دارو)، مالیات نقل و انتقال خودرو یا ملک، یا مالیات بر درآمد اتفاقی نمی‌شود.
   • الزام سرمایه‌گذاری مجدد: طبق برخی قوانین، بخشی از میزان معافیت مالیاتی (مثلاً ۵۰%) ممکن است باید صرف افزایش سرمایه شرکت و ۵۰% مابقی در تحقیق و توسعه هزینه گردد.
2. معافیت‌های گمرکی:
   • معافیت از حقوق گمرکی، عوارض و سود بازرگانی برای واردات مواد اولیه، تجهیزات و ماشین‌آلات مورد نیاز که نمونه مشابه داخلی ندارند.
   • امکان استفاده از تسهیلاتی مانند ورود موقت و فعالان مجاز اقتصادی (AEO).
3. تسهیلات مالی و اعتباری:
   • صندوق نوآوری و شکوفایی: شرکت‌های دانش‌ بنیان پس از تأیید، به این صندوق معرفی می‌شوند و می‌توانند از تسهیلاتی نظیر وام‌های کم‌بهره، تسهیلات لیزینگ، ضمانت‌نامه، سرمایه‌گذاری خطرپذیر و… بهره‌مند شوند.
   • حمایت از طرح‌های توسعه‌ای و تجاری‌سازی.
4. تسهیلات نظام وظیفه:
   • امکان استفاده از امریه سربازی برای فارغ‌التحصیلان دانشگاهی در شرکت‌های دانش‌ بنیان (با توجه به سهمیه و شرایط معاونت علمی).
   • امکان بهره‌مندی از کسری خدمت یا طرح جایگزین خدمت برای نخبگان و افراد متخصص.
5. سایر حمایت‌ها:
   • تسهیل در استقرار: امکان استقرار در پارک‌های علم و فناوری و مراکز رشد با مزایای خاص (اجاره فضای ارزان، خدمات مشاوره‌ای).
   • حمایت‌های حقوقی و مالکیت فکری: حمایت در زمینه ثبت اختراعات و نشان‌های تجاری.
   • حمایت‌های بیمه‌ای: در برخی موارد، تخفیف در حق بیمه کارکنان متخصص.
   • اولویت در مناقصات دولتی: شرکت‌های دانش‌بنیان در برخی مناقصات و قراردادهای دولتی دارای اولویت هستند.
   • معافیت از عوارض و تعرفه‌ها: در برخی موارد خاص.

نکات کلیدی و توصیه‌های مهم:

• مشاوره تخصصی: فرآیند ثبت و اخذ تأییدیه دانش‌بنیان می‌تواند پیچیده باشد. توصیه می‌شود از مشاوران حقوقی و متخصص در این زمینه کمک بگیرید تا از انجام صحیح مراحل و ارائه کامل مدارک اطمینان حاصل کنید.
• پایش آیین‌نامه‌ها: قوانین و آیین‌نامه‌های مربوط به شرکت‌های دانش‌بنیان ممکن است دچار تغییر و به‌روزرسانی شوند. همواره آخرین آیین‌نامه‌ها و اطلاعیه‌ها را از طریق سایت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری پیگیری کنید.
• کیفیت محصول/خدمت: تأکید اصلی بر نوآوری و سطح فناوری محصول/خدمت است. تنها داشتن ایده کافی نیست، بلکه باید نمونه اولیه (MVP) یا محصولی قابل ارائه داشته باشید.
• ثبت دقیق فعالیت‌های R&D: مستندسازی دقیق تمامی فعالیت‌های تحقیق و توسعه، گزارش‌های فنی، ثبت اختراعات و مقالات مرتبط برای فرآیند ارزیابی ضروری است.
• شفافیت مالی: داشتن صورت‌های مالی شفاف و اظهارنامه‌های مالیاتی منظم، به تسریع فرآیند ارزیابی کمک می‌کند.

با برنامه‌ریزی دقیق و رعایت تمامی شرایط و مراحل فوق، می‌توانید شرکت دانش‌بنیان خود را ثبت کرده و از حمایت‌های دولتی برای رشد و توسعه فعالیت‌های فناورانه خود بهره‌مند شوید.